انقلابی در درک اضطراب؛ وقتی سلولهای مدافع، مهاجم میشوند!
برای دههها، دانشمندان تصور میکردند که «نورونها» تنها بازیگران اصلی در ایجاد یا مهار اضطراب هستند. اما پژوهش جدید دانشمندان دانشگاه یوتا که در نشریه معتبر Molecular Psychiatry منتشر شده، پرده از یک واقعیت شگفتانگیز برداشته است: سلولهای ایمنی مغز موسوم به «میکروگلیا» (Microglia) نقش تعیینکنندهای در تنظیم سطح اضطراب دارند.
این کشف نشان میدهد که اضطراب تنها یک جرقه عصبی نیست، بلکه نتیجه تعادل میان دو گروه متضاد از سلولهای ایمنی است که مانند پدال گاز و ترمز عمل میکنند.
میکروگلیا؛ از نظافتچی مغز تا فرمانده احساسات
میکروگلیاها تا پیش از این به عنوان سلولهای پشتیبان شناخته میشدند که وظیفه پاکسازی مغز از ضایعات را بر عهده داشتند. اما محققان دریافتند که این سلولها به دو دسته با عملکردهای کاملاً متضاد تقسیم میشوند:
- گروه Hoxb8 (ترمز اضطراب): این سلولها وظیفه آرام کردن سیستم را بر عهده دارند. وقتی فعالیت این گروه مختل شود، اضطراب به شدت افزایش مییابد.
- گروه غیر Hoxb8 (گاز اضطراب): این گروه پاسخهای اضطرابی را تحریک میکنند. فعالیت بیش از حد آنها منجر به رفتارهای وسواسی (مانند تمیز کردن مداوم بدن در موشها) و ترس از محیطهای باز میشود.
آزمایش پیوند سلولی؛ اثبات فرضیه گاز و ترمز
پژوهشگران برای اثبات این مدعا، آزمایش دقیقی طراحی کردند. آنها میکروگلیاهای خاص را به موشهایی که فاقد این سلولها بودند پیوند زدند. نتایج خیرهکننده بود:
- موشهایی که فقط میکروگلیای غیر Hoxb8 دریافت کردند، دچار اضطراب شدید و رفتارهای وسواسی شدند.
- موشهایی که هر دو نوع سلول را داشتند، رفتاری کاملاً طبیعی نشان دادند؛ چرا که گروه Hoxb8 توانسته بود اثر محرک گروه دیگر را خنثی کند.
چرا داروهای فعلی همیشه موثر نیستند؟
«ماریو کاپکی»، پژوهشگر ارشد این مطالعه، به نکتهای حیاتی اشاره میکند: اغلب داروهای روانپزشکی امروزی تنها بر روی نورونها تمرکز دارند. این در حالی است که منشأ اضطراب در بسیاری از بیماران ممکن است ناشی از ناهماهنگی در سیستم ایمنی مغز باشد.
از آنجا که انسانها نیز دارای این دو گروه میکروگلیا هستند، این کشف میتواند به تولید نسل جدیدی از داروهای اضطراب منجر شود که به جای دستکاری پیامرسانهای عصبی، تعادل را به سلولهای ایمنی مغز بازمیگردانند.
