بیتکوین (Bitcoin) پس از ثبت رکوردهای درخشان در ابتدای سال ۲۰۲۶، ناگهان با دیواری از فشار فروش مواجه شد. در حالی که بسیاری از معاملهگران انتظار تداوم روند صعودی را داشتند، قیمت در یک «فلش کرش» (Flash Crash) به محدوده ۵۹,۹۳۰ دلار سقوط کرد. تحلیلگران سه سناریوی اصلی را برای این بحران مطرح کردهاند که هر کدام بخشی از پازل این ریزش بزرگ را تکمیل میکنند.
۱. تئوری «ین ژاپن»؛ وقتی استقراض ارزان بلای جان کریپتو شد
یکی از عوامل اصلی، استراتژی موسوم به Yen Carry Trade در صندوقهای پوشش ریسک هنگکنگ بود.
- مکانیزم: این صندوقها مبالغ عظیمی «ین» با نرخ بهره نزدیک به صفر قرض میگرفتند، آن را به دلار تبدیل کرده و در ETFهای اسپات بیتکوین (مانند IBIT بلکراک) سرمایهگذاری میکردند.
- نقطه شکست: با افزایش ناگهانی هزینههای استقراض ین و توقف رشد بیتکوین، این معاملات اهرمی وارد ضرر شدند. وامدهندگان با صدور «مارجین کال»، این صندوقها را مجبور کردند تا داراییهای بیتکوین خود را به هر قیمتی دربازار نقد کنند که این موضوع به یک سقوط دومینووار منجر شد.
۲. سناریوی بانکهای بزرگ؛ تله «گامای منفی» و مورگان استنلی
آرتور هیز، مدیرعامل سابق BitMEX، انگشت اتهام را به سمت بانکهای بزرگی مثل مورگان استنلی نشانه میرود. بحث اصلی بر سر اوراق ساختاریافته (Structured Notes) است که به ETFهای بیتکوین متصل هستند.
- فشار فروش دلتا (Delta Hedge): وقتی قیمت بیتکوین شروع به ریزش میکند، بانکهایی که این اوراق را صادر کردهاند، برای پوشش ریسک خود مجبور به فروش دارایی زیربنایی میشوند.
- گامای منفی ($\Gamma$): این وضعیت باعث ایجاد پدیدهای به نام گامای منفی میشود. در ریاضیات مالی، اگر قیمت $S$ کاهش یابد، حساسیت قیمت آپشن نسبت به دارایی (دلتا یا $\Delta$) به شکلی تغییر میکند که بانکها را مجبور میکند با هر دلار کاهش قیمت، مقدار بیشتری بیتکوین بفروشند. این یعنی خودِ بانکها که باید تأمینکننده نقدینگی باشند، به فروشندگان اجباری تبدیل شدند.
۳. مهاجرت ماینرها؛ هوش مصنوعی سودآورتر از استخراج!
شاید عجیبترین اما منطقیترین دلیل، چرخش استراتژیک غولهای استخراج بیتکوین باشد. در سال ۲۰۲۶، تقاضای وحشتناک برای دیتاسنترهای هوش مصنوعی (AI)، ماینرها را بر سر یک دوراهی قرار داده است.
- خروج از شبکه (Mining Exodus): شرکتهای بزرگی مثل Riot Platforms و IREN بخش بزرگی از توان پردازشی خود را از استخراج بیتکوین به پردازشهای هوش مصنوعی منتقل کردهاند.
- فروش دارایی برای تغییر زیرساخت: این شرکتها برای خرید پردازندههای گرافیکی گرانقیمت (مثل سریهای جدید انویدیا)، صدها میلیون دلار از ذخایر بیتکوین خود را در بازار به فروش رساندند.
- سیگنال Hash Ribbons: سقوط میانگین ۳۰ روزه نرخ هش به زیر میانگین ۶۰ روزه، نشاندهنده «تسلیم شدن ماینرها» (Capitulation) است که تاریخیترین نشانه برای ریزشهای سنگین یا کفسازیهای دردناک در بازار است.
مقایسه عوامل تأثیرگذار در ریزش فوریه ۲۰۲۶
| عامل ریزش | نوع تأثیر | بازیگران اصلی | وضعیت کنونی |
| Yen Carry Trade | خروج ناگهانی نقدینگی | صندوقهای هنگکنگ | در حال تصفیه نهایی |
| Negative Gamma | شتاب بخشیدن به ریزش | بانکهای سرمایهگذاری | تثبیت در سطوح حمایتی |
| AI Migration | کاهش امنیت و نرخ هش | شرکتهای Riot و IREN | ترند میانمدت و بلندمدت |
بیتکوین در حال حاضر تلاش میکند تا سطح ۷۰ هزار دلار را پس بگیرد، اما سایه سنگین فروشهای سازمانی و تغییر کاربری ماینرها همچنان بر بازار سنگینی میکند.
